Kỳ 9: Ngọn lửa của Bộ tư lệnh Mặt trận Tây Nguyên
Từ ngày 25 tháng 12 năm 1965 đến ngày 5 tháng 1 năm 1966, Đảng ủy và Bộ tư lệnh Mặt trận Tây Nguyên tổ chức lớp chỉnh huấn chính trị đầu tiên cho 166 cán bộ trung cao cấp trong toàn mặt trận, trong đó có 13 cán bộ trung đoàn, 29 cán bộ tiểu đoàn, 124 cán bộ thuộc các cơ quan trung đoàn và mặt trận.
Nội dung của đợt chỉnh huấn chính trị lần này chúng tôi tập trung quán triệt tình hình cách mạng miền Nam nói chung và tình hình chiến trường Tây Nguyên nói riêng với chủ đề: Nhận rõ tình hình và nhiệm vụ mới, nỗ lực hoàn thành quyết tâm chiến lược của Đảng. Nội dung thứ hai, học tập truyền thống và bản chất của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng, thực hiện lời dạy của Bác Hồ: Quân đội ta trung với Đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội. Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng. Qua đó mỗi người tự liên hệ kiểm điểm. Trong quá trình học tập cán bộ còn được nghe bài viết của đồng chí Trường Sơn (bút danh của đại tướng Nguyễn Chí Thanh); nghe bác sĩ phòng dịch nói về cách phòng và chống bệnh sốt rét; cuối cùng là bồi dưỡng để tổ chức học tập cho cán bộ sơ cấp và chiến sĩ ở đơn vị cơ sở.
Đảng ủy và Bộ tư lệnh Mặt trận xác định mục tiêu của đợt sinh hoạt chính trị này như sau: Một là, xây dựng ý chí chiến đấu và phẩm chất khí tiết cách mạng trong sáng, chống tư tưởng sợ hy sinh ác liệt, ngại chiến tranh lâu dài, gian khổ. Hai là, xây dựng tính tổ chức, kỷ luật cao trong chấp hành mệnh lệnh chiến đấu và chấp hành chính sách thương binh tử sĩ, tôn trọng tài sản của nhân dân, chống tự do vô kỷ luật. Ba là, xây dựng quan điểm cần, kiệm, tự lực cánh sinh và quan điểm quần chúng, chống tham ô, lãng phí, tác phong quan liêu, gia trưởng, qua loa, tắc trách, ảnh hưởng xấu đến nhiệm vụ, đến quan hệ cán binh, quan hệ quân dân. Bốn là, xây dựng tinh thần tập thể xã hội chủ nghĩa, lạc quan vui tươi lành mạnh trước mọi khó khăn gian khổ, chống tư tưởng bi quan, sinh hoạt lỏng lẻo, sống gấp, thói quân phiệt bạc bẽo với chiến sĩ.
Chúng tôi chủ trương phát động tư tưởng cho cán bộ chiến sĩ nói hết tâm tư vướng mắc của mình, qua đó trao đổi cùng nhau giải quyết. Đối với cán bộ trung cao cấp phải đề cao tự phê bình và phê bình, mỗi người phải làm bản kiểm điểm nêu rõ ưu điểm và những quan điểm nhận thức sai, những hành động trái với truyền thống và bản chất cách mạng của quân đội ta. Đối với chiến sĩ, cán bộ không phê bình mà phát động tự phê bình là chính, kết hợp phê bình lẫn nhau và cùng nhau đưa ra phương hướng phấn đấu rèn luyện, đặc biệt chú trọng nêu gương chiến đấu dũng cảm, vượt qua khó khăn trong xây dựng và huấn luyện. Sau đó phát động căm thù giặc Mỹ xâm lược đã gây tội ác đối với nhân dân hai miền Nam – Bắc, đối với đồng bào các dân tộc Tây Nguyên và đối với cán bộ chiến sĩ ta.
Đây là đợt học tập tập trung lớn đầu tiên đối với cán bộ trung cao cấp toàn mặt trận. Một cuộc sinh hoạt chính trị nghiêm túc và sâu sắc, một cuộc đấu tranh không khoan nhượng trên lĩnh vực chính trị tư tưởng, giữa một bên là tư tưởng cách mạng tiến công, quyết tâm đánh Mỹ đến cùng với một bên là tư tưởng ngại gian khổ hy sinh, dao động giảm sút ý chí chiến đấu. Những cuộc trao đổi, thảo luận, cả những cuộc tranh luận gay gắt trong cán bộ lãnh đạo chỉ huy các đơn vị để phân biệt đúng sai đã có tác dụng thiết thực, làm chuyển biến nhận thức theo chiều hướng tích cực; từ đó dần dần thống nhất được nhận thức về mối quan hệ giữa đánh lâu dài và tranh thủ thời cơ, thống nhất được nhiệm vụ tiêu diệt sinh lực địch (chủ yếu là Mỹ) là nhiệm vụ trung tâm thường xuyên của lực lượng vũ trang trên chiến trường. Càng về cuối đợt học tập, tinh thần phấn khởi, lạc quan càng được nâng lên.
Hôm kết thúc lớp học, thay mặt cơ quan chính trị mặt trận tôi phổ biến một số nội dung chủ yếu về công tác đảng, công tác chính trị trong thời gian trước mắt. Tôi nói:
– Vấn đề thứ nhất, về công tác đảng: Yêu cầu đặt ra đối với các đảng bộ và chi bộ là phải thực hiện nghiêm túc đã họp thì bàn kỹ, nói hết khó khăn vướng mắc, bàn cho hết lý lẽ, bàn rồi nghị quyết cho thiết thực rõ ràng, cụ thể và khi đã có nghị quyết phải làm đến nơi đến chốn. Không được bàn ra, thụt lùi, không cho phép ai được phủ định nghị quyết. Các đảng bộ và chi bộ cần tổ chức tốt cho cán bộ chủ trì và cấp ủy tự phê bình một cách nghiêm khắc trước tổ chức đảng của mình. Cán bộ trung đoàn tự phê bình trước cán bộ tiểu đoàn, cán bộ tiểu đoàn tự phê bình trước cán bộ đại đội. Cán bộ đại đội tự phê bình trước chiến sĩ.
Vấn đề thứ hai, về công tác cán bộ: Yêu cầu của tình hình mới đòi hỏi phải có một đội ngũ cán bộ đáp ứng cả về số lượng và chất lượng, cả cán bộ của bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và cán bộ người dân tộc. Nhưng tình hình thực tế lúc này chưa đáp ứng yêu cầu đó. Cán bộ trung đội, đại đội tuổi đời từ 35 đến 40 chiếm 52%, cán bộ tiểu đoàn tuổi đời từ 38 – 40 chiếm 58% cán bộ người dân tộc ít người mới chiếm 3%. Trước hạn chế đó, Đảng ủy Mặt trận chủ trương: Tích cực đào tạo bồi dưỡng và mạnh dạn cất nhắc xây dựng một đội ngũ cán bộ đông đảo về số lượng, mạnh mẽ về chất lượng, dồi dào về thể lực, đủ sức đáp ứng yêu cầu xây dựng và tác chiến quy mô ngày càng lớn trước mắt và lâu dài, đồng thời chuẩn bị cán bộ bổ sung cho trên khi cần thiết. Các đơn vị cần tích cực khai thác nguồn cán bộ bổ sung từ dưới lên, mạnh dạn đưa cán bộ trẻ có triển vọng lên cương vị lãnh đạo chỉ huy, đồng thời chú trọng sử dụng cán bộ lâu năm có kinh nghiệm, có thành tích tạo điều kiện cho các đồng chí đó cống hiến nhiều nhất, tốt nhất cho quân đội, cho cách mạng. Các đơn vị phải lấy việc tự lực giải quyết cán bộ tại đơn vị mình là chính, không chờ đợi ỷ lại bổ sung của trên, phải tận dụng hết khả năng cán bộ sẵn có.
Các cấp ủy đảng phải nắm vững đường lối giai cấp trong công tác cán bộ, vận dụng đúng tiêu chuẩn đức tài trong khi bổ nhiệm, đề bạt và đào tạo. Hết sức coi trọng công tác bồi dưỡng cán bộ, trước nhất là ý chí chiến đấu, quan điểm lập trường và tình cảm cách mạng, đồng thời coi trọng bồi dưỡng năng lực toàn diện. Phương châm bồi dưỡng lấy học tập tại chức là chủ yếu, học ở trường là quan trọng. Phải lấy việc rèn luyện qua thực tế chiến đấu, công tác; lấy việc rút kinh nghiệm kịp thời làm biện pháp chính. Kết hợp với việc tập huấn, chỉnh huấn, bồi dưỡng ngắn hạn, lấy các sinh hoạt đảng, sinh hoạt đoàn, qua tự phê bình và phê bình mà rèn luyện cán bộ. Sắp tới Mặt trận sẽ tổ chức trường quân chính, các đơn vị chọn và cử số dũng sĩ diệt Mỹ và những anh em chiến sĩ, cán bộ tiểu đội chiến đấu tốt về trường đào tạo cán bộ trung đội, đại đội.
Vấn đề thứ ba, về xây dựng đơn vị: Muốn tăng cường công tác xây dựng đơn vị cơ sở (tôi muốn nói đơn vị cơ sở là đại đội) điều quan trọng đầu tiên là phải xem xét đánh giá thật đúng đắn tình hình mọi mặt ở đại đội. Vậy đánh giá như thế nào cho đúng? Trước hết lãnh đạo, chỉ huy các cấp phải có phương pháp xem xét đúng, nắm chắc các quan điểm quần chúng, quan điểm phát triển, phải có tác phong sâu sát, nhưng như thế chưa đủ mà còn phải biết hướng cách xem xét vào hoạt động thực tiễn ở đại đội, nhất là chiến đấu ác liệt để kiểm tra xem xét đại đội ấy.
Nhiệm vụ chủ yếu của đại đội là chiến đấu, tất thảy mọi công tác đại đội làm trong xây dựng đều nhằm chiến đấu thắng lợi. Chỉ có trải qua chiến đấu mới có cơ sở chắc chắn để đánh giá đúng đắn chất lượng một đại đội.
Tình hình đơn vị hiện nay, như các đồng chí đã tự kiểm điểm, lỗi không phải ở chiến sĩ, mà chủ yếu do trách nhiệm chính trị của cán bộ các cấp buông lơi vai trò lãnh đạo chỉ huy của mình. Trong khó khăn thiếu thốn không gương mẫu, thiếu sự đồng cam cộng khổ và tình thương yêu chiến sĩ dẫn đến uy tín bị giảm. Nếu cán bộ các cấp chúng ta khắc phục những khuyết điểm trên, thành thực tự phê bình trước cấp dưới và chiến sĩ, chúng ta nhất định sẽ lấy lại sự tin yêu của cấp dưới và chiến sĩ.
Trước mắt, đề nghị các đồng chí sau hội nghị này về bắt tay ngay vào tổ chức sinh hoạt chính trị ở đơn vị mình, thực hiện phương châm học đến đâu chuyển biến ngay đến đó. Phát động phong trào nuôi quân phòng bệnh, giáo dục cán bộ, chiến sĩ tinh thần yêu thương, đùm bọc chăm sóc nhau, xây dựng lán trại, công trình vệ sinh làm cho đơn vị thực sự trở thành gia đình lớn. Mỗi trung đoàn nên tập trung làm thí điểm một đại đội điển hình về mọi mặt, sau đó tổ chức các đơn vị bạn tham quan học tập, từ đó mà nhân lên thành nhiều đại đội mạnh. Theo chúng tôi, các trung đoàn và các tiểu đoàn trực thuộc cần xây dựng cho mình một căn cứ hậu phương ổn định, thiết lập kho tàng, bệnh xá, khu tăng gia sản xuất và cơ sở an dưỡng cho cán bộ. Đây chính là hậu phương trực tiếp của các đơn vị. Chúng tôi đề nghị cơ quan tham mưu mặt trận cần khoanh khu vực xây dựng hậu cứ cho các đơn vị...
Có một chi tiết tôi không thể nào quên, đó là vào lúc kết thúc chỉnh huấn chính trị, anh Chu Huy Mân, tay cầm một tập giấy khá dày giơ lên, rồi nói:
– Đây là những bản kiểm điểm của các đồng chí, tôi đọc và thấy các đồng chí đã tự phê bình một cách nghiêm khắc trách nhiệm chính trị của mình trước Đảng và mỗi người đều có phương hướng phấn đấu cụ thể, thiết thực nên không cần phải giữ lại nó nữa. Tôi tuyên bố đốt tất cả những bản kiểm điểm này.
Nói rồi anh tự tay châm lửa đốt. Đợi cho tờ giấy cuối cùng cháy thành tro, anh Chu Huy Mân mời chính ủy ba trung đoàn 66, 33, 320 lên rồi trao cho mỗi đồng chí một sợi dây thừng để trói tù binh Mỹ, trong tiếng vỗ tay vang dậy cả một cánh rừng.
Với tất cả sự thanh thản đó, toàn mặt trận bước vào trận chiến đấu mới.
— Đặng Vũ Hiệp (2002), Ký ức Tây Nguyên, NXB Quân đội Nhân dân.
