Kỳ 10: Công tác củng cố xây dựng đơn vị

Ngay sau khi kết thúc đợt chỉnh huấn chính trị ở Bộ tư lệnh Mặt trận, lãnh đạo chỉ huy các đơn vị ra về bắt tay ngay vào củng cố xây dựng đơn vị. Cơ quan chính trị mặt trận chúng tôi cử nhiều cán bộ đi cùng để giúp các đơn vị tiến hành cuộc chỉnh huấn chính trị ở đơn vị cơ sở. Với nhuệ khí mới và quyết tâm mới, các đơn vị tổ chức chặt chẽ, kết hợp học đến đâu chuyển biến ngay đến đó. Cán bộ từng cấp thực hành tự phê bình trước cấp dưới và chiến sĩ một cách chân thành, thẳng thắn. Mặt khác, hầu hết cán bộ từ trung đội đến trung đoàn theo cương vị chức trách của mình đã tự đấu tranh để vượt lên chính mình giữ vững phẩm chất khí tiết, đói no thiếu thốn cùng nhau chia sẻ. Tính đến cuối tháng 1 năm 1966, 100% các đơn vị trong toàn mặt trận có lán trại, sàn nằm và chỗ ở phong quang. Chúng tôi đến đơn vị nào cũng thấy khẩu hiệu hành động như: “Sạch doanh trại, gọn chỗ nằm, quang chỗ ở”.

Tuy tiêu chuẩn ăn của bộ đội không tăng nhưng các đơn vị bảo đảm ăn đều, sạch và nóng. Các đơn vị ở phía sau tổ chức bộ đội tập thể dục tạo không khí vui vẻ, phấn khởi cho bộ đội. Phong trào vệ sinh phòng bệnh, trật tự nội vụ gọn gàng trở thành tự giác của mỗi người. Cán bộ đã làm gương tốt cho chiến sĩ noi theo, dần dần đưa bộ đội trở lại tham gia học tập chính trị, huấn luyện quân sự và sẵn sàng chiến đấu tốt hơn. Các đơn vị đều tổ chức cho bộ đội làm hầm trú ẩn, hầm cho vũ khí trang bị và công sự chiến đấu tại chỗ. Đơn vị nào cũng lập đài quan sát phát hiện địch từ xa và có bộ phận canh gác, cảnh giới. Những đơn vị làm nhiệm vụ trực chiến súng đạn luôn bên người và được lau chùi sạch sẽ, gọn gàng, khi có lệnh là đi được ngay.

Sau đợt chỉnh huấn chính trị, sâu rộng trong toàn mặt trận, tình hình chung ở các đơn vị đã có sự chuyển biến cơ bản trên các mặt, nhất là về chính trị, tư tưởng. Tuyệt đại bộ phận cán bộ và chiến sĩ nhận rõ nhiệm vụ chiến đấu ở miền Nam là để bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.

Đi đôi với công tác chính trị tư tưởng, một vấn đề rất quan trọng được đặt ra ở thời điểm này là phải khẩn trương nâng cao chất lượng và sức chiến đấu cho bộ đội theo kịp sự phát triển của chiến tranh, không ngừng bổ sung những điểm mới vào nội dung chiến dịch, chiến thuật và chiến đấu cho bộ đội.

Các đơn vị chủ lực của ta được huấn luyện và xây dựng từ ngoài Bắc đưa vào chiến trường. Do vậy, đại bộ phận cán bộ cơ sở được huấn luyện qua các trường nên trình độ kỹ thuật chiến thuật cơ bản tốt. Trước khi vào chiến trường các đơn vị đều được huấn luyện bổ sung các chiến thuật phục kích, công kiên, tập kích theo những kinh nghiệm tác chiến trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Trong “chiến tranh đặc biệt” đối tượng tác chiến là quân ngụy, những kinh nghiệm và những chiến thuật trên đã phát huy tác dụng tốt. Ví như trận công kiên đồn Đắc Xút của trung đoàn 101, trận đánh phục kích trên đường 21 của trung đoàn 320 đều đạt hiệu suất cao.

Nhưng bước vào đánh Mỹ, đối tượng tác chiến thay đổi, hỏa lực phi pháo của địch mạnh hơn nhiều, sự cơ động bằng trực thăng của quân Mỹ xuất hiện đã làm thay đổi cơ bản về thủ đoạn chiến thuật cũng như thủ đoạn chiến dịch. Trận Plây Me ta đánh thắng Mỹ chủ yếu là ta thắng về tinh thần dám đánh và quyết thắng, nhưng về cách đánh Mỹ, về chiến thuật và chiến dịch ta còn rất nhiều bỡ ngỡ.

Để nâng cao hiệu suất tiêu diệt địch, Đảng ủy và Bộ tư lệnh đã đặt vấn đề phải huấn luyện cho cán bộ cả về nghệ thuật chiến dịch lẫn chiến thuật.

Về nghệ thuật chiến dịch, Bộ tư lệnh Mặt trận cho rằng trong thời kỳ quân Mỹ mới lên Tây Nguyên tiến hành phản công chiến lược, chúng lấy “tìm diệt” làm mục đích chính. Khi hành quân, ỷ vào quân đông, hỏa lực mạnh, nên quân Mỹ dùng hành động phản kích làm thủ đoạn cơ bản về chiến dịch.

Để đánh bại địch về chiến dịch, Bộ tư lệnh Mặt trận xác định hình thức nghệ thuật của ta là nghệ thuật chiến dịch vận động tấn công với tư tưởng đánh tiêu diệt, theo hướng tác chiến hiệp đồng binh chủng quy mô vừa và lớn. Cần nói thêm là tư tưởng này được quán triệt suốt trong quá trình xây dựng và chiến đấu của khối chủ lực Tây Nguyên.

Đầu năm 1966, Bộ tư lệnh Mặt trận mở lớp tập huấn về nghệ thuật chiến dịch tiến công cho cán bộ trung đoàn và sư đoàn nhằm làm cho cán bộ chỉ huy biết tổ chức thế trận có chiều sâu (thế trận hình bậc thang, để chống chiến thuật “nhảy cóc” của Mỹ) dùng mưu kế lừa địch, đánh trận then chốt quyết định để kết thúc chiến dịch.

Về chiến thuật, thực tiễn chiến đấu với quân Mỹ cho thấy trong hành quân chúng thường xuất hiện hai phương pháp: hành quân bộ và đổ bộ bằng trực thăng.

Đặc điểm hành quân bộ của quân Mỹ ở Tây Nguyên khác với quân đội Pháp. Quân Mỹ ít đi theo trục đường mà thường cắt rừng theo góc phương vị để đến nơi đã định. Khi đổ bộ bằng máy bay trực thăng, lúc đầu chúng lợi dụng những bãi trống, nhưng bị quân ta phục kích đánh, nên sau đó quân Mỹ dùng bom phát quang dọn bãi rồi đổ quân. Đội hình hành quân hoặc trú quân của Mỹ phổ biến là từng đại đội. Mỗi đại đội là một mũi hành quân đồng thời cũng là một điểm đóng quân.

Từ thủ đoạn chiến thuật của quân Mỹ như vậy, muốn diệt chúng ta phải nghiên cứu và phát triển hình thức chiến thuật cho phù hợp với đối tượng mới. Tôi còn nhớ ngày ấy Tư lệnh và cơ quan tham mưu mặt trận đã dành nhiều đêm soạn thảo tài liệu huấn luyện cán bộ chiến sĩ tập trung vào mấy chiến thuật: chiến thuật vận động tiến công, chiến thuật chốt kết hợp vận động nhằm tiêu diệt quân địch đang hành quân; chiến thuật tập kích nhằm tiêu diệt quân địch trú quân hoặc co cụm; chiến thuật đánh quân đổ bộ đường không nhằm tiêu diệt quân địch đổ bộ trực thăng. Cơ quan chính trị chúng tôi cũng khẩn trương chuẩn bị tài liệu công tác đảng, công tác chính trị trong huấn luyện bộ đội.

Như trên đã nói, chỗ mạnh về quân số và vũ khí trang bị kỹ thuật quân sự của quân Mỹ đã làm tăng thêm tính chất ác liệt trong chiến đấu, ảnh hưởng đến tinh thần, tâm lý bộ đội, ảnh hưởng đến tổ chức và phương pháp tác chiến chiến dịch lẫn chiến thuật của ta. Từ thực tế đó đặt ra cho công tác đảng, công tác chính trị trong huấn luyện chiến đấu những câu hỏi đại thể: Làm thế nào để phát huy cao độ yếu tố chính trị tinh thần của ta, tạo nên sức mạnh tổng hợp để đánh thắng quân Mỹ. Địch nham hiểm xảo quyệt, lại có nhiều phương tiện trinh sát, truyền tin kỹ thuật hiện đại nên ta phải làm thế nào giữ được bí mật bất ngờ chống phá có hiệu quả mọi thủ đoạn chiến tranh gián điệp, chiến tranh tâm lý tác động, xâm nhập vào bộ đội ta. Quân Mỹ có hỏa lực phi pháo mạnh (kể cả máy bay chiến lược B52), ta phải làm thế nào để hạn chế tác dụng đánh phá của địch, giảm thấp thương vong của ta? Đánh lớn, đánh liên tục dài ngày khó tránh khỏi thương vong nên việc chấn chỉnh củng cố tổ chức lãnh đạo, tổ chức chỉ huy, tổ chức quần chúng đòi hỏi phải giải quyết thường xuyên, kịp thời, vì vậy phải làm thế nào để đáp ứng yêu cầu đó, v.v...

Những vấn đề trên đã được phát động để mọi cán bộ chiến sĩ tìm lời giải đáp ngay trong quá trình huấn luyện; đặc biệt xây dựng phẩm chất chính trị, tinh thần cho bộ đội là công việc thường xuyên, hàng đầu trong hoạt động lãnh đạo của tổ chức Đảng, của công tác đảng, công tác chính trị trong các đơn vị. Nhờ làm tốt công tác này ta đã góp phần tạo nên bản lĩnh chính trị, tinh thần chiến đấu của mỗi cán bộ, chiến sĩ trong cuộc chiến đấu Xuân Hè 1966.

— Đặng Vũ Hiệp (2002), Ký ức Tây Nguyên, NXB Quân đội Nhân dân.